بازیگران مشهورایرانی چطوری کشف شدند؟

بازیگران مشهورایرانی چطوری کشف شدند؟

ایرج قادری که سابقه زیادی در ساخت فیلم‌های تجاری دارد، چند ستاره با خودش به سینما آورده است. «محمدرضا گلزار» و «جمشید هاشم‌پور» از ستارگانی هستند که از مسیر فیلم‌های این کارگردان در معرض دید قرار گرفتند.

در این گزارش با آوردن نام کارگردان‌های بازیگرساز و برخی از بازیگرانی که ثمره تلاش آنها هستند به این سوالات پاسخ داده‌ایم که «هر ستاره‌ای توسط کدام کارگردان متولد شده» و...

کاشفان ستاره‌ها

احتمالا سینما دوستان تاکنون کلمه «بازیگرساز» ‌را زیاد شنیده‌اند. این صفت که نمی‌تواند به راحتی به هر کارگردانی اطلاق شود بیانگر آن است که برخی فیلمسازان با تبحر خاص‌شان می‌توانند ظرفیت‌ها و استعدادهای بازیگری را در فردی «کشف» و او را به دنیای حرفه‌ای سینما وارد کنند.
 
این قضیه را از دریچه بازیگران مهم می‌توان مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. بیشتر بازیگران «مشهور» و «چهره» سینمای ایران، کشف چند نفر از همین کارگردان‌های بازیگرساز هستند؛‌ یعنی در کارنامه هنری آنها نقطه عطفی وجود دارد که پس از آن تبدیل به ستاره شده و نامشان بر سر زبان‌ها افتاده است. این نقطه عطف برای برخی در همان نقش‌آفرینی‌های اول و برای برخی در میانه کار اتفاق افتاده است، ولی در هر صورت نمی‌توان منکر نقش پررنگ کارگردان در این قضیه شد. در این گزارش با آوردن نام کارگردان‌های بازیگرساز و برخی از بازیگرانی که ثمره تلاش آنها هستند به این سوالات پاسخ داده‌ایم که «هر ستاره‌ای توسط کدام کارگردان متولد شده» و هر کارگردانی کدام بازیگران را به بلوغ ستاره شدن رسانده است؟

بازی‌های خاطره انگیز برای نقش‌های پیچیده

داریوش مهرجویی از سال 1349 تاکنون با معرفی چهره‌هایی منحصر به فرد، حق زیادی بر گردن سینمای ایران دارد. نکته جالب درباره بازیگران او این است که از عزت‌الله انتظامی گرفته تا لیلا حاتمی و گلشیفته فراهانی، همگی در فیلم‌های او نخستین تجربه جدی سینمایی‌شان را سپری کرده‌اند و جالب‌تر آن که برای همه آنها این «نخستین تجربه» به بهترین و چشمگیرترین نقش‌آفرینی هم بدل شده است.
 
بازیگران و شخصیت‌های فیلم‌های او آنچنان به هم پیوند خورده‌اند که تجسم و تصور حضور بازیگری غیر از آنچه او انتخاب کرده، غیرممکن می‌نماید. بازیگران نقش‌های پیچیده و ماندگار «مش حسن»،‌ «هامون»،‌ «مهشید»،‌ «لیلا« »میم»،‌ «بمانی»، «مریم بانو»،‌ «پری» و «سارا» دقیقا همان‌هایی هستند که باید باشند. ضمن این که در کنار عامل «دقت در انتخاب»، درک شهودی و شگردهای حسی خود آن بازیگران هم که یقینا در روند بازی از طرف مهرجویی به آنها منتقل شده به کمک باورپذیر شدن نقش‌هایشان آمده است. از بین بازیگرانی که مهرجویی کشف کرده، عزت‌الله انتظامی از همه پیشکسوت‌تر و قدرتر است. او با فیلم «گاو» مهرجویی وارد سینما شد و همه نگاه‌ها را به سمت خودش جلب کرد.
می‌گویند مهرجویی در زمان نوشتن فیلمنامه، نقش را برای انتظامی می‌نوشته است. همچنین هنگام فیلمبرداری به او توصیه کرده که برای حس گرفتن، زیاد با بقیه گروه قاطی نشود تا تنهایی «مش حسن» را به خوبی درک کند. انتظامی هم به این توصیه عمل کرده و برای نزدیک شدن به نقش، چندین ساعت در طویله می‌مانده و به حرکت‌های گاوها خیره می‌شده است.

نوبرانه‌های مهرجویی

پس از انتظامی، علی نصیریان،‌ اکبر عبدی،‌ خسرو شکیبایی،‌ بیتا فرهی، لیلا حاتمی، علی مصفا، گلشیفته فراهانی، نسرین مقانلو و محمدرضا شریفی‌نیا دیگر بازیگرانی هستند که یکی پس از دیگری در سینمای مهرجویی به بالندگی رسیده‌اند. جنس سینمای متفکرانه و اندیشمندانه مهرجویی منجر به انتخاب بازیگرانی شده که با این فضا همخوانی داشته‌اند: لباس پرشکوه لیلا انگار فقط بر قامت لیلا حاتمی دوخته شده است. او توانست نمایشگر زنی رنج کشیده باشد که با بازی دلپذیرش، مجموعه‌ای از احساسات مختلف از صبر گرفته تا ایمان،‌ توکل، استقامت، عشق،‌ نفرت، تنهایی، حسرت، امید و... را به مخاطب منتقل کند.

زنده یاد «خسرو شکیبایی» هم اگر چه تا پیش از آن در چند فیلم متوسط بازی کرده بود، ولی نخستین بار با «هامون» مهرجویی مطرح شد و توانست همان سال سیمرغ بازیگری هم بگیرد. او در این فیلم آنچنان در قالب روشنفکری نیمه‌سنتی فرو رفت که پس از گذشت سال‌ها نتوانست از آن تیپ بیرون بیاید.
 
اما کم‌سن و سال‌ترین بازیگری که «مهرجویی» او را کشف کرد، گلشیفته فراهانی بود، آن هم برای بازی در فیلم «درخت گلابی» که یکی از محبوب‌ترین فیلم‌های منتقدان است.

بد نیست به این نکته هم اشاره کنیم که محمدرضا شریفی‌نیا اولین بازی سینمایی‌اش را در «پری» ارائه کرد. نیکی کریمی در «پری» و «سارا» به بلوغ بازیگری‌اش رسید. امین حیایی پس از بازی در کمدی «مهمان مامان» بازیگر ثابت فیلم‌های کمدی شد و نکته آخر این که همه بازیگرانی که توسط مهرجویی کشف شده‌اند، پس از نخستین تجربه‌شان یا جایزه بازیگری گرفته‌اند یا نامزد دریافت آن شده‌اند.

 زمانی برای دیده شدن بازیگران جوان

مسعود کیمیایی هم در عرصه بازیگرسازی مهارت ویژه‌ای دارد. در فهرست بازیگرانی که با فیلم‌های او ستاره شده‌اند، اسامی مشهوری به چشم می‌خورد. هدیه تهرانی،‌ فرامرز قریبیان، احمد نجفی، گلچهره سجادیه،‌ اندیشه فولادوند، فریماه فرجامی، محمد رضا فروتن، میترا حجار، حسن جوهرچی، فریبرز عرب‌نیا و... .

مسلما سینمایی که مایه پیش برنده داستان‌هایش رفاقت و ناموس و انتقام است، بازیگرانی از همین جنس را هم طلب می‌کند. توجه ویژه کیمیایی در فیلم‌های چند سال اخیرش به مسائل جوانان، سبب شد تعداد زیادی از بازیگران جوان جذب فیلم‌هایش شوند.
 
او بازیگران فیلم «ضیافت» را از میان جوانانی انتخاب کرد که در یک سریال تلویزیونی گل کرده بودند. از بین بازیگرانی که در این فیلم حضور داشتند (‌حسن جوهرچی، ‌رامین پرچمی، ‌بهزاد خداویسی،‌ فریبرز عرب‌نیا و پارسا پیروزفر)‌ تنها عرب‌نیا و پیروزفر بودند که توانستند حضورشان را در فیلم‌های بعد کیمیایی حفظ کنند. فریبرز عرب‌نیا و همبازی‌اش هدیه تهرانی پس از بازی در فیلم «سلطان» به دو بازیگر «درجه یک» بدل شدند. هدیه تهرانی در «سلطان» در قالب شخصیتی فرو رفت که بعد از آن بارها و بارها توسط خودش تکرار شد: ‌زنی سرد و مغرور با اعتماد به نفس بالا.

هدیه تهرانی اول قرار بود در فیلم روز واقعه (شهرام اسدی)‌ بازی کند، اما این اتفاق نیفتاد. بعدها برای نقش دختر ارمنی فیلم بودن یا نبودن (‌کیانوش عیاری) پذیرفته شد که به علت ایجاد وقفه در تولید فیلم این نقش به فرد دیگری (عسل بدیعی)‌ سپرده شد. این گونه بود که تهرانی سر از فیلم «سلطان» در آورد و بازی تاثیر‌گذاری را در این فیلم ارائه داد.

میترا حجار (فریاد)‌،‌ محمدرضا فروتن (مرسدس)‌ و اندیشه فولادوند (سربازهای جمعه) ‌از دیگر بازیگران جوانی هستند که توسط کیمیایی به سینمای ایران معرفی شدند. در بین قدیمی‌ترها هم باید یادی کنیم از فرامرز قریبیان ‌که در 4 فیلم اولش بازیگر ثابت فیلم‌های کیمیایی بود‌، احمد نجفی ‌با درخشش در دو فیلم دندان مار و گروهبان،‌ گلچهره سجادیه ‌که توسط «کلاغ» بهرام بیضایی کشف شد، ولی بهترین بازی‌اش را در «دندان مار» ارائه کرد و فریماه فرجامی ‌که با «خط‌قرمز» کیمیایی به سینما آمد و با «سرب» نخستین جایزه‌اش را گرفت.

کاشف پدیده‌ای به نام سوسن تسلیمی

در کارنامه بازیگران معرفی شده بهرام بیضایی، سوسن تسلیمی حضور دارد که زمانی نقش‌آفرینی‌هایش اعتبار و آبرویی برای سینمای ایران بود.
چند نفر دیگر هم با کمک بهرام بیضایی قله‌های بلند بازیگری را فتح کرده‌اند: از جمله جمیله شیخی، مجید مظفری و فاطمه معتمدآریا (‌مسافران)‌،‌ پروانه معصومی (رگبار)‌، مهدی هاشمی و علیرضا خمسه (مرگ یزدگرد) و ‌داریوش فرهنگ (شاید وقتی دیگر.)

نوجوانان خوش‌آتیه

صدرعاملی اگرچه قدمت و سابقه کارگردان‌های پیشین را ندارد، ولی باید پذیرفت که «بازیگر ساز» قابلی است.

بیشتر بازیگران دختر نوجوان سه‌گانه‌اش، آینده درخشانی داشته‌اند. پگاه آهنگرانی و ترانه علیدوستی تاکنون جوایز معتبری را در جشنواره‌های داخلی و خارجی دریافت کرده‌اند.
صدر عاملی بازیگر نقش ترانه را از میان هنرجویان کارگاه بازیگری امین تارخ انتخاب کرد. بعد‌ها ترانه علیدوستی انتخاب شدنش را خطرپذیری بزرگی از طرف کارگردان خواند و گفت‌: «اگر خودم کارگردان بودم نمی‌توانستم به یک چهره ناشناخته اعتماد کنم.»


صوفی کیانی و خاطره اسدی دیگر بازیگران معرفی شده توسط صدرعاملی نیز پس از بازی در فیلم «دیشب باباتو دیدم آیدا» پیشنهادهای خوبی داشتند.
صدرعاملی نخستین بار صوفی کیانی را در جشن مجله دنیای تصویر دید و به او پیشنهاد داد که پیش «هانیه توسلی» تست بازیگری بدهد. او در فیلم «دیشب باباتو دیدم آیدا» بازیگر نقش اول بود و بعد‌ها نیز در فیلم «رویای خیس» پوران درخشنده ایفای نقش کرد. اما چون بیشتر به کارگردانی علاقه داشت، بازیگری را خیلی جدی نگرفت.
خاطره اسدی نیز پس از این فیلم، در فیلم‌های «شبانه‌روز» و «تقاطع» بازی‌های قابل قبولی از خود ارائه داد.
فراموش نکنیم که بیژن امکانیان نیز با فیلم «گل‌های داوودی» صدرعاملی به اوج رسید. ضمن این که کتایون ریاحی هم با فیلم «پاییزان» وارد سینما شد.

ستاره‌های برخاسته از تابوشکنی

بهروز افخمی زمانی که «ستاره‌سازی» از کارهای ممنوعه بود، با ساخت فیلم تجاری «عروس»، مسیر سینمای ایران را عوض کرد. زوج نیکی کریمی و ابوالفضل پورعرب، تا سال‌ها یکه‌تاز پرده‌های نقره‌ای بودند. این 2 دو نفر شهرتشان را بیش از هر چیز مدیون موقعیت‌شناسی و تیزبینی بهروز افخمی هستند.

ستاره‌هایی که طی مسیر کرده‌اند

اگرچه بازیگران «حاتمی‌کیا» با فیلم‌های او بارها مزه سیمرغ را چشیده‌اند، ‌اما کارنامه او در زمینه بازیگرسازی محدود به چند نام می‌شود. به جز علی دهکردی و هما روستا در کرخه تا راین‌،‌ حبیب رضایی در آژانس شیشه‌ای و آتیلا پسیانی با ‌خاکستر سبز،‌ دیگر بازیگرانی که در فیلم‌هایش حضور داشتند پیش از آن مسیر حرفه‌ای شدن را با فیلمسازان دیگر پیموده‌اند.

 معرفی آقای سوپر استار

ایرج قادری که سابقه زیادی در ساخت فیلم‌های تجاری دارد، چند ستاره با خودش به سینما آورده است. «محمدرضا گلزار» و «جمشید هاشم‌پور» از ستارگانی هستند که از مسیر فیلم‌های این کارگردان در معرض دید قرار گرفتند.

گلزار زمانی که به دنیای سینما پا گذاشت فقط یک نوازنده گیتار در گروه آریان بود و هیچ ‌گونه سابقه بازیگری نداشت. ماجرای بازیگر شدنش به یکی از کنسرت‌های گروه آریان برمی‌گردد، کنسرتی که «ایرج قادری» یکی از مهمانان آن بود.

قادری در آن کنسرت چهره «گلزار» را پسندید و از او دعوت کرد برای بازی در فیلم «سام و نرگس» حضور یابد.
جمشید هاشم‌پور نیز از سال 1346 پراکنده در فیلم‌های قبل از انقلاب بازی می‌کرد. او در بعد از انقلاب در اولین حضور سینمایی خود در فیلمی از مسعود کیمیایی با عنوان «خط قرمز» بازی کرد. اما به خاطر توقیف فیلم ‌این بازیگر نیز فرصت دیده شدن را از دست داد. 3 سال بعد یعنی در سال 1364 با فیلم «تاراج» ایرج قادری بود که به اوج محبوبیت رسید. هنوز هم خیلی‌ها فیلم «تاراج» را با نقش «زینال بندری» و آن سر تراشیده معروفش به یاد می‌آورند. نقشی که در فیلم‌های بعدی این بازیگر بارها و بارها تکرار شد.

زرشک زرینی که خوش یمن بود

نادر مقدس در سینمای ما کارگردان پرکاری نیست. بیشتر شهرتش برمی‌گردد به فیلم «شور عشق» که به خاطر پرفروش شدنش خبرساز شد. همچنین به خاطر نقدهای تند و تیزی که منتقدان بر این فیلم نوشتند و تمشک زرینی که به کارگردانش تقدیم کردند، اما مهم‌ترین اتفاق فیلم معرفی 2ستاره جدید به سینمای ایران بود. «بهرام رادان» و «مهناز افشار» که هر دو اولین فیلم سینمایی‌شان را بازی می‌کردند با «شور عشق» راه چندین ساله را یک شبه طی کردند و به ستارگانی محبوب برای مخاطبان عام بدل شدند.
بهرام رادان مشغول گذراندن دوره کلاس‌های بازیگری بود که نادر مقدس او را برای بازی در نقش اول فیلمش انتخاب کرد. آن هم در زمانی که فقط 2 هفته از کلاس رفتنش می‌گذشت.
مهناز افشار هم در آن زمان فقط سریال تلویزیونی «گمشده» را بازی کرده بود. مریم کاویانی دیگر بازیگری است که اولین بار «نادر مقدس» برای بازی در فیلم «رویای جوانی» از او دعوت به کار کرد.

حکایت همچنان باقی است

این گزارش از آن دست مطالبی است که هم باید در حین نوشتنش خیلی خست به خرج دهیم و هم باید پایانش را با عجله جمع و جور کنیم. خست از آن رو که در این مجال اندک نمی‌توانیم روی بسیاری از فیلم‌ها، نقش‌ها و بازیگرها توقف کنیم و از آنها بیشتر سخن بگوییم. از طرف دیگر، باید از کنار نام خیلی از بازیگرها با شتاب بگذریم. در پایان فقط به آوردن نام تعدادی از بازیگران و فیلم‌هایی که با آن «چهره» شده‌اند اکتفا می‌کنیم.

ماهایا پطروسیان («پرده آخر» واروژ کریم مسیحی)‌، حمید فرخ‌نژاد («عروس آتش» خسرو سینایی)‌، گلاب آدینه «(زرد قناری» رخشان بنی‌اعتماد)، گوهر خیراندیش «(روز باشکوه» کیانوش عیاری)، رضا کیانیان «(کیمیا» احمدرضا درویش)‌،‌ داریوش ارجمند و سعید پورصمیمی «(ناخدا خورشید» ناصر تقوایی)،‌ امین حیایی (‌«هتل کارتن» سیروس الوند)‌، مریلا زارعی («دو زن» تهمینه میلانی)، افسانه بایگان (‌«گمشده» مهدی صباغ‌زاده) و... .

/ 2 نظر / 7 بازدید
...

سلام وبلاگتون را سینمایی کردین موفق باشید [لبخند]

حسن

جالبه مخصوصا آخرش